Drucken

NLA WO VII B Hs Nr. 205

Alle Digitalisate anzeigen...

Beschreibung

Identifikation

Titel

Stift St. Blasii in Braunschweig: Gebetsbuch (Antiphonar, Breviarium) von einer Hand des 13. Jahrhunderts

Enthält

Anfang fehlt

Blätter 1-217: Kirchenjahr etc.

Blätter 218-312: Heiligenfeste (von Blatt 309 ab: Hymnen)

Blätter 313-316: Nachträge von späterer Hand, auch sonst auf vielen Rändern Nachträge

u.a.: Neumen

Band

83

Provenienz

(Teil-)Provenienz

Herkunft: Die Handschrift ist für den Gebrauch im Domstift St. Blasius in Braunschweig geschrieben.

Informationen / Notizen

Zusatzinformationen

Lagen: IV-1 (7). 26 IV (215). I (217). 11 IV (306). III (312). II (316). Grobes Pergament. An den Rändern Mäusefraßspuren. Nach Bl. 239 springt die Zählung zu Bl. 241. Lagenzählung jeweils auf der letzten Versoseite der Lagen in der Mitter unten: II. (15) bis XVII. (135). Ausfall einer Ternio zwischen Bl. 312 und 313.

Schriftraum: 25,5 × 16,8 cm, 32 Zeilen, zweispaltig. Carolino-Gothica. Adiastematische deutsche Neumen. Rote Lombarden, rote Überschriften. Rubriziert.

Leder auf Holzdeckeln, Vorderdeckel durch zusammengeklebte, mit Leinen bezogene Pappen ersetzt. Schonernägel entfernt. Riemenschließen abgerissen. Einbandstempel: Rosette, mit einem Blattkranz, fünfblättrig, Blätter rundoval: EBDB s006413. Der Stempel gehört zur Werkstatt mit dem Notnamen "Braunschweig Blume*" (EBDB w000986). Weiterer Einband aus der gleichen Werkstatt siehe VII B Hs 177.

Literatur: E. Henrici, Findbuch und Handschriftenbeschreibungen zu den Beständen Staatsarchiv Wolfenbüttel Hs IV, VI 5, 11, 13, VII B–D, 2 Bde. masch., Berlin 1906–1909 (Handschriftenarchiv der Berlin - Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften), 392–412. — M. Härting, Der Meßgesang im Braunschweiger Domstift St. Blasii (Handschrift Niedersächsisches Staatsarchiv in Wolfenbüttel VII B Hs 175). Quellen und Studien zur niedersächsischen Choralgeschichte des dreizehnten und vierzehnten Jahrhunderts, Regensburg 1963 (Kölner Beiträge zur Musikforschung 28), 9. — A. Haucap-Nass, Die Stiftsbibliothek von St. Blasius in Braunschweig. Ein Überblick mit einer Handliste der nachweisbaren Handschriften und Drucke aus dem Blasiusstift, in: Die Welfen und ihr Braunschweiger Hof im hohen Mittelalter, hrsg. von B. Schneidmüller, Wiesbaden 1995 (Wolfenbütteler Mittelalter-Studien 7), 205–225, hier 223 Nr. 115. — I. Haas, Leben im Kollegiatstift St. Blasii in Braunschweig. Die liturgischen Stiftungen und ihre Bedeutung für Gottesdienst und Wirtschaft. Braunschweig 2011 (Braunschweiger Werkstücke 113 = Veröffentlichungen aus dem Stadtarchiv und der Stadtbibliothek 54), 61.

Vgl. Findbuch Henrici (39 F Slg).

Entstehungszeit: Anfang des 13. Jahrhunderts

Ergänzungen

freier Text

1ra–217vb Proprium de tempore. Dnca. 1 adv. – dnca. 24 post trinit. Text setzt ein Responsorium: Missus est Gabriel … — 172v Rubrik: … A pentechosten usque in kalendas Augusti cantatur hec historia libri regum.

218ra–293rb Proprium de sanctis. Andreas (30.11.) – Clemens (23.11.). Nachträge: (232v u. 233r) ›In conversione sancti Pauli‹, (241v) ›Gregorii pape‹. Reimoffizium AH 5 Nr. 64 (siehe auch 313r), (243r) ›In annunciatione dominica‹. Nachträge zu den Antiphonen und Responsorien (ähnlich wie 314r–315v), (263ra) ›Marie Magdalene‹, (281v) ›Maurici‹.

239rb–386vb Commune sanctorum. De apostolis – de virginibus. (386vb) ›In dedicacione ecclesie‹.

309rb–313vb Hymni de tempore et de sanctis. (309rb) ›In adventu‹. Conditor alme siderum AH 2 Nr. 38. 139. (309va) ›Ad compl‹. Veni redemptor gentium AH 2 Nr. 21. Vox clara ecce intonat obscura AH 51 Nr. 49. ›In nativitate domini‹. A solis ortus cardine AH 50 Nr. 58 (Vers 1–7, 18) ›Ad compl‹. Corde natus ex parentis AH 50 Nr. 26. (309vb) ›De sancto Stephano‹. Sancte dei preciose prothomartir AH 52 Nr. 342 (Vers 1, 7, 8). ›In epiphania‹. Hostis Herodis impie Christum venire AH 23 Nr. 340. ›Dominica post epiphaniam‹. Deus creator omnium polique rector AH 50 Nr. 7. ›Ad comp‹. Ihesu redemptor seculi verbum AH 51 Nr. 45. ›Laudes‹. Nocte surgentes vigilemus AH 51 Nr. 24. (310ra) ›Laudes‹. Ecce iam noctis tenuatur AH 51 Nr. 31. ›In secunda vespera‹ Lucis creator optime AH 51 Nr. 34. ›Feria secunda‹ Immense celi conditor AH 51 Nr. 35. ›Feria IIIa‹. Telluris ingens conditor AH 51 Nr. 36. ›Feria III‹. Celi deus sanctissime AH 51 Nr. 37. ›Feria V‹. Magne deus potencie AH 51 Nr. 38. ›Feria sexta‹. Plasmator hominis deus AH 51 Nr. 39. (310rb) ›In purificatione sancte Marie‹. Quod chorus vatum venerandus AH 50 Nr. 155. ›In annunciatione sancte Marie‹. Ave maris stella dei AH 2 Nr. 29. ›Dominica in XL‹. Ex more docti mistico AH 51 Nr. 55. ›Ad compl‹. Christe qui lux es et dies AH 51 Nr. 22. (310va) ›Ad laudes‹. Clarum decus ieiunii AH 51 Nr. 57. ›Dominica II. XL‹. Audi benigne conditor AH 51 Nr. 54. ›Ad laudes‹. Ihesu quadragenarie dicator AH 51 Nr. 58. … Vexilla regis AH 50 Nr. 67 (Vers 1, 3, 4–6. Vers 7 u. 8 siehe S. 75). (310vb) Rex Christe factor AH 51 Nr. 72. ›De pascha‹. Vita sanctorum deus angelorum AH 51 Nr. 85. ›Ad compl‹. Ad cenam agni AH 27 Nr. 36. (311ra) ›In inventione sancte crucis‹. Salve crux sancta AH 50 Nr. 223. ›De ascensione‹. Festum nunc celebre AH 50 Nr. 143. ›Laudes‹. Ihesu nostra redemptio AH 51 Nr. 89 (Vers 1–4, 6). ›De spiritu sancto‹. Veni creator [mit Neumen] AH 50 Nr. 144. (311rb) ›De sancta trinitate‹. O lux beata trinitas AH 51 Nr. 40. ›De sancto Johanne b‹. Ut queant laxis [mit Neumen]. AH 50 Nr. 96. (311va) ›De sanctis Petro et Paulo‹. Aurea luce AH 51 Nr. 188. ›De sancta Maria Magdalena‹. Quem terra pontus AH 52 Nr. 54 (nur Vers 1 u. Teil von 2, 3 u. 4 anders). ›In nativitate sancte Marie‹. Gaude visceribus AH 51 Nr. 125. Nachtrag: ›De sancto Paulo ymnus‹. Doctor egregie Paule [mores instrue et mente polum nos ]… Initium von AH 23 Nr. 450. ›De sancto Petro ymnus‹. Nur Initium: Iam bone pastor Petre [accipe vota precantium]… Nicht in AH. (312ra) ›De sancto Michahele‹. Tibi Christe splendor AH 52 Nr. 156. ›De apostolis‹. Exultet celum AH 51 Nr. 108. ›De martyribus‹. Rex gloriose martirum AH 51 Nr. 112. (312rb) ›De confessoribus‹. Iste confessor domini sacratus AH 51 Nr. 118. ›De virginibus‹. Virginis proles AH 51 Nr. 121. ›In dedicatione ecclesie‹. Urbs beata Iherusalem AH 51 Nr. 102 (Vers 1–5, 7–9). Nachtrag: [St. Michael]. ›Christe sanctorum deus‹ AH 51 Nr. 146. (312v) Undecim autem phariseus Sidus solare revehit. AH 52 Nr. 285. Dies absoluti AH 52 Nr. 2. Jesu corona virginum AH 50 Nr. 21.

313r–313v Gregorius magnus. reimoffizium mit Neumen. Gloriosa sanctissimi solempnia Gregorii … — … quo te gaudemus perfrui. AH 5 Nr. 64.

314r–315v Horenoffizium eines Marienfestes mit Neumen. Ingressus angelus ad Mariam ait ave Maria gracia plena … Darunter: (314v) Hymnus beati episcopi Sedulii. Beatus auctor seculi … PL 101, 609. Vgl. AH 25 Nr. 75; Plausa parentis … PL 101, 609; Domus pudici pectoris templum … PL 101, 609. Vgl. AH 5 Nr. 14 (In 2 nocturno responsoria). (314v) Quomodo fiet istud quia … Accessit ad pedes Ihesu peccatrix mulier Maria …—…

316r–316v Katherina. Reimoffizium mit Neumen. Inclite sancte virginis Katerine … AH 26 Nr. 69. In 1 Vesperis ad magnificat. Ave gemma claritatis … AH 18 Nr. 37. In 1 Vesperis ad magnificat. Adoremus virginum regem … ähnlich AH 26 Nr. 69 ad matutinum invitatorium. Virgo sancta Katerina … AH 18 Nr. 38. In 1 Vesperis antiphonae, Vers 2. Nobilis et pulchra … AH 18 Nr. 39. Responsoria. Cum cetu virgineo … AH 26 Nr. 69, S. 203. Angelus in terra descendens … AH 18 Nr. 39, S. 108. Christe sancta tenebroso reclusam ergastule muro … Salve virgo benedicta … Surge virgo et nostras sponso … — … (316v, stark abgerieben) et corona glorie … ähnlich AH 25 Nr. 45 (Responsoria, Anfang).

Weitere Angaben (Bild)

Format

31,1 × 21 cm

Ausführung

Pergament

Blattzahl

316 Bl.

Index-Gruppe

Herkunftsort

Braunschweig

Repräsentationen

Typ Bezeichnung Zugang Info
Nutzungsdigitalisat A Digitalisat vorhanden
Original Akte 0002 / 30
Sicherungsfilm Akte 0002 / 30